اصلاح الگوى مصرف (1388)
بسماللَّهالرّحمنالرّحيم
يا مقلّب القلوب و الأبصار. يا مدبّر اللّيل و النّهار. يا محوّل الحول و الأحوال.
حوّل حالنا الى احسن الحال.
عيد سعيد نوروز را كه نزديك به ايام ولادت حضرت خاتمالانبياء (صلّى اللَّه عليه و اله و سلّم) و امام جعفر صادق (عليه الصّلاة و السّلام) است و به بركت نزديكى به اين ايام مبارك، شرافت بيشترى پيدا كرده است، به همهى همميهنان عزيزمان در سراسر كشور، و همچنين به ايرانيان ساكن در كشورهاى ديگر جهان در سراسر عالم، و همچنين به مردم كشورهائى كه عيد نوروز را گرامى ميدارند و آن را براى خود جشن ميگيرند، تبريك عرض ميكنم؛ مخصوصاً تبريك عرض ميكنم به خانوادههاى معظم شهيدان و ايثارگران و جانبازان، و اميدوارم كه همه سال نيكوئى را در پيش داشته باشند.
سال 87 كه بر ما گذشت، سال بسيار پر ماجرائى بود؛ هم در زمينهى مسائل بينالمللى، و هم در زمينهى مسائل كشور. در سطح بينالمللى حوادث بزرگ و مهمى اتفاق افتاد كه بىگمان در مجموعهى سياستهاى جهانى داراى تأثيرات عميق و مؤثرى است، كه از جملهى آنها در زمينهى اقتصادى، بحران عظيم مالى و اقتصادى است كه از كشور آمريكا شروع شد و به اروپا و ديگر كشورها و از جمله به كشورهاى منطقهى ما رسيد. اين مسئله براى مردم جهان، مسئلهى بسيار مهمى است؛ نه فقط در زندگى روزمرهى آنها و برنامهريزىهاى اقتصادى آنها تأثير ميگذارد، بلكه در ديدگاههاى آنها نسبت به نظريات اقتصادى و اقتصاد سرمايهدارى احتمالاً تأثيرات شگرفى را بر جاى خواهد گذاشت. خوشبختانه كشور ما و ملت ما توانستند تا حدود زيادى از آثار زيانبار اين طوفان سهمگين جهانى خود را بركنار بدارند، و البته همچنان مراقبتهاى لازم بايستى ادامه پيدا كند.
از جملهى مسائل مهم جهان و منطقه در سالى كه گذشت، مسئلهى حملهى رژيم صهيونيستى به غزه بود، كه همهى چشمهاى جهانيان را به خودش معطوف كرد. عدهاى از اين نظرگاه به مسئله نگاه كردند كه با مقاومت اسلامى و با مسئلهى فلسطين، داراى عناد و كينهى ديرين بودند - كه عمدتاً سياستمدارانِ بسيارى از كشورهاى غربى از اين جمله بودند - عدهاى هم با نگاه طرفدارانهى از ملت مظلوم فلسطين و مردم غزه به مسئله نگاه كردند. اما نتائجى كه در اين حملهى ناجوانمردانه و ظالمانه مترتب شد، براى همهى دنيا بهتآور بود. بيست و دو روز مردم بىدفاع غزه مقاومت كردند و رژيم صهيونيستى بيست و دو روز با تمام قوا به اين مردم حمله كرد و پايان اين ماجرا با ناكامى رژيم صهيونيست همراه بود؛ اين براى مردم دنيا يك تجربهى بسيار مهمى است در زمينهى امكان مقاومت ملتها در مقابل زورگوئى و ستمگرى ستمگران و زورگويان.
غير از اينها، مسائل گوناگون متعددى هم در منطقه و همچنين در سطح جهان اتفاق افتاد كه از آنها عبور ميكنيم.
در سطح كشور هم مسائل مهمى از آغاز سال تا امروز داشتهايم. سال 87 با خبرهاى خوش هستهاى آغاز شد و ملت ايران آگاه شدند كه جوانان آنها، دانشمندان متبحر و كوشاى آنها توانستند علىرغم تحريمهاى جهانى، پيشرفت خودشان را در مسائل هستهاى كشور به اثبات برسانند و توانائى ملت ايران را در يك چنين مسئلهى مهمى به همهى جهانيان ثابت كنند؛ اين براى ملت ايران نه فقط در زمينهى علمى، بلكه در زمينههاى گوناگون ديگر، ارج و اعتبار جديدى را در چشمهاى جهانيان به وجود آورد.
مجلس شوراى اسلامى هم بحمداللَّه براى دورهى هشتم تشكيل شد و در طول سال، اين مجلس با همكارى دولت محترم كارهاى خوبى را تصويب و اقدام كردند، كه اميدواريم اين همكارى همچنان ادامه داشته باشد.
در طول سال بحمداللَّه كارهاى بزرگ ديگرى هم در زمينههاى مختلف انجام گرفته است. در همين زمينهى هستهاى، در پايان امسال راهاندازى موقت و آزمايشى نيروگاه بوشهر را داشتيم، كه اين هم خبر مهم و بزرگى است. البته اين هم از نتائج پيشرفت دانشمندان خود ما در داخل كشور است كه همهى دنيا را قانع كرد كه راه پيشرفت هستهاى ملت ايران را نميشود بست.
در زمينهى مسائل علمى، كارهاى بزرگ ديگرى هم انجام گرفته است كه شمارش آنها وقت طولانى و مفصلى را خواهد گرفت. من از نزديك شاهد برگزيدهاى از اين پيشرفتهاى علمى بودم و در نمايشگاهى آنها را از نزديك مشاهده كردم، كه حقيقتاً شگفتآور است. جوانان عزيز ما و ملت پرهمت و پرتلاش ما توانستهاند در زمينهى علمى پيشرفت شگرفى را نشان بدهند و اين پيشرفتهاى مهم و شگفتآور، تبليغات سى سالهى عليه انقلاب را كه از اطراف و اكناف تبليغ ميكردند، خنثى كرد.
از جملهى اين پيشرفتهاى علمى و فناورى، پرتاب ماهوارهى اميد بود. اين، قدم اول از اين كار بزرگ است كه كشور را در رديف كشورهاى بسيار معدود جهان در مورد اين فناورى قرار داد و چشم جهانيان را متوجه ايران كرد و نشان داد كه ملت ايران از درون ميجوشد و از درون رشد ميكند و توانائى پيشرفت ملت ايران، توانائى محدودى نيست.
در زمينهى مسائل اقتصادى هم من بايد به ملت عزيزمان عرض كنم كه علىرغم موج عظيم و طوفان خانهبراندازِ ركود اقتصادى و بحران اقتصادى در عالم، و علىرغم تحريمهائى كه عليه ايران به خاطر مسئلهى انرژى هستهاى و ديگر مسائل انجام گرفت، مسئولين كشور توانستهاند بر اين موج فائق بيايند و تا حدود زيادى تبعات و آثار منفى اين موج را در كشور كنترل كنند و نگذارند كه ملت ما در اين موج عظيمى كه خيلى از كشورها را دچار مشكلات بسيار زيادى كرد، بغلتد و ملت سر پاى خود بايستد. انشاءاللَّه پيشرفتهاى اقتصادى بايد روزبهروز شكوفاتر بشود و ملت را خوشحالتر كند و انشاءاللَّه امكان و زمينهى پيشرفتهاى گوناگون را در عرصههاى مختلف به وجود بياورد.
همان طور كه مشاهده ميكنيد، سال نوآورى و شكوفائى خوشبختانه با نوآورىهاى زياد و شكوفائىهاى چشمگير همراه شد و توانست اين شعار را در مرحلهى مقدماتىِ خود كاملاً فعال كند. البته شكوفائى و نوآورى مخصوص اين سال نبود؛ ما در آينده هم در سالهاى گوناگون بايستى همين خط را با جديت پيگيرى و تعقيب كنيم و انشاءاللَّه خود را به نقطهاى كه در زمينهى علمى و فناورى، شايستهى ملت ايران است، برسانيم.
سال جارى كه از اين لحظه آغاز ميشود، سال مهمى است و اميدواريم كه ملت ايران بتواند بر تجربيات گوناگون اين سال هم با قدرت خود - كه از ايمان به خدا سرچشمه گرفته است - غلبه كند و انشاءاللَّه حوادثى را كه در طول يك سال ممكن است در سطح جهان و منطقه و كشور اتفاق بيفتد، همه را به سود خود تمام كند.
آنچه من به ملت عزيزمان عرض ميكنم، اين است: ما در دعاى اول سال خوانديم كه: «يا محوّل الحول و الأحوال. حوّل حالنا الى احسن الحال»؛ حالِ ما را به نيكوترين حالها تبديل كن. اين، ارادهى الهى است؛ اما تلاش ملت ايران، تلاش خود آحاد ما مردم، يقيناً لازم است و زمينهى ضرورى براى توجه لطف خدا و رحمت الهى است. ما بايد همت كنيم براى تحويل احوال خود، براى نيكوكردن زندگى خود، ذهن خود، دل خود، دنيا و آخرت خود؛ اين وظيفهى يكايك ملت ايران است. عرصهى گستردهى عظيمى از معنويات و امور دينى و ذهنيات انسان تا حقائق خارجى و آنچه كه مورد ابتلاى در زندگى روزمرهى ما و زندگى شخصى ما و زندگى اجتماعى ماست، زير اين دستور بزرگ الهى كه هر سال در اين دعاى شريف تكرار ميشود، قرار گرفته است: «حوّل حالنا الى احسن الحال». من فقط به يك نمونه اكتفاء ميكنم و اين را مصداق برجسته و بارزى از تحويل احوال خودمان به شمار مىآورم و به شما ملت عزيز عرض ميكنم.
ما در زمينهى مصرف، در زمينهى هزينه كردن منابع مالى كشور كه به وسيلهى خود ما و به وسيلهى همهى برادران همميهن ما و به وسيلهى مسئولين كشور با زحمت زياد به وجود مىآيد، دچار نوعى بىتوجهى هستيم، كه بايستى اين را تبديل كنيم به يك توجه و اهتمام خاص. ما دچار اسراف هستيم، ما دچار ولخرجى و ولنگارى در مصرف هستيم؛ اين را من در اول سال، انشاءاللَّه در سخنرانى، با جزئيات آن براى مردم عزيزمان توضيح خواهم داد. اما امروز فقط اجمالاً عرض ميكنم؛ بسيارى از منابع كشور، شايد بشود گفت بخش مهمى از منابع كشور در همهى زمينهها - چه در زمينهى مسائل شخصى، و چه تا حدودى در زمينههاى عمومى - صرف اسرافها و زيادهروىهاى ما در مصرف ميشود. ما بايستى مصرف كردن را مدبرانه و عاقلانه مديريت كنيم. مصرف نه فقط از نظر اسلام، بلكه از نظر همهى عقلاى عالم، چيزى است كه بايد تحت كنترل عقل قرار بگيرد. با هوى و هوس، با خواهش دل و آنچه كه نفس انسان از انسان مطالبه ميكند، نميشود مصرف را مديريت كرد. كار به جائى ميرسد كه منابع كشور به هدر ميرود، شكاف بين فقرا و اغنياء زياد ميشود، عدهاى در حسرت اوّليات زندگى ميمانند و عدهاى با ولخرجى و ولنگارى در مصرف، منابع را هرز و به هدر ميدهند.
ما بايستى الگوى مصرف را اصلاح كنيم. ما بايستى به سمت اصلاح الگوى مصرف حركت كنيم. مسئولين كشور در درجهى اول - چه قوهى مقننه، چه قوهى مجريه، و چه ساير مسئولين كشور؛ قوهى قضائيه و غير آنها - و اشخاص و شخصيتها در رتبههاى مختلف اجتماعى، و آحاد مردم ما از فقير و غنى، بايستى به اين اصل توجه كنند كه بايد الگوى مصرف را اصلاح كنند. اينجور مصرف كردن در همهى زمينهها - در امور ضرورى زندگى، در زيادىهاى زندگى - مصرف كردن بىرويّه و بدون منطق و بدون تدبير عقلانى، به ضرر كشور و به ضرر آحاد و اشخاص ماست. من از عموم مردم و بخصوص از مسئولين درخواست ميكنم، خواهش ميكنم كه در اين زمينه فعاليت خودشان را در اين سال زياد كنند، افزايش بدهند و براى اصلاح الگوى مصرف برنامهريزى كنند.
لذا من اين سال را، سال «حركت مردم و مسئولين به سوى اصلاح الگوى مصرف» ميدانم و اميدوارم كه اين عنوان - كه «اصلاح الگوى مصرف» است - براى همهى ما دستورالعمل باشد و همهى ما بتوانيم برطبق اين شعار مهم و حياتى و اساسى براى كشور عمل كنيم و از منابع كشورمان به بهترين وجهى استفاده نمائيم.
ياد امام عزيز و بزرگوار را گرامى ميدارم؛ ياد شهيدان عزيز را گرامى ميدارم و به همهى آحاد ملت ايران مجدداً سلام و تبريك عرض ميكنم.
والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته
